Kayak İçin Uygun Malzeme Seçimi
"Kayak
Malzemeleri Seçimi..."
Kayak Ayakkabısı (Alp Disiplini)
Nasıl Seçilir?
Kayak malzemeleri seçiminde kuşkusuz en çok dikkat edilmesi gereken malzeme
kayak ayakkabısıdır. Kayak düzeyinize ve ayağınıza uygun bir ayakkabı
seçiminin önemini ne kadar çok vurgulasak azdır. Ayağınıza uygun bir
ayakkabı, vücudunuzdan kayaklara enerjini iletişiminizi verimli ve rahat bir
şekilde gerçekleştirecek, performansınızı artıracaktır. Ayakkabı seçimi için
en güzel yol kendinizi ayakkabı seçimi konusunda bilgilendirmek ve eğitilmiş
personeli bulunan itibarlı bir kayak mağazasına uğramaktır. Ülkemizde bu
konuda eğitilmiş personeli bulunan kayak mağazası bulmak oldukça güçtür. Bu
yüzden konuyla ilgili sizin bildikleriniz daha fazla önem kazanmaktadır.
Kayak Düzeyiniz
Ayakkabı seçiminize öncelikle kayak düzeyinizi belirleyerek başlayın. Bunun
için aşağıdaki kategorileri inceleyebilirsiniz. Bir satış yetkilisi ile
görüşüyorsanız kayak düzeyinizi doğru tarif edin, az veya çok tarif etmeyin.
Yeni başlayan, orta düzey ve ileri düzey/yarışçılar için değişik kayak
ayakkabıları vardır.
Yeni Başlayan (Tip I): Düşük eğimli pistlerde yavaş kaymayı tercih eden
kayakçılar. Tip 1 kayakçıların ayakkabıları esnek, rahat ve daha
hoşgörülüdür.
Orta Düzey (Tip II): Temel kayak yeteneklerine sahip, ileri düzey (siyah)
pistler dışında bir çok arazi ve kar koşullarında oldukça kontrollü olan ve
tam kontrollü olma yolunda gelişmekte olan kayakçılar. Tip 2 kayakçılar;
yüksek hız, carving dönüşler, bombeli pistler ve daha zor arazi koşullarında
başarılı olabilmek için daha fazla tepki veren ayakkabılara ihtiyaç
duyarlar.
İleri düzey (Tip III): Buzlu, dik, bol kar, parçalı ve benzeri her tür
koşulda, ileri düzey (siyah) pistlerde, ve yüksek hızlarda kontrollü
kayabilen kayakçılar ve yarışçılar. Tip 3 kayakçıların ayakkabıları bütün
ayakkabılar içerisinde duyarlılığı, hassasiyeti, tepki ve kontrolü en yüksek
olan ayakkabılardır. Genel amaçlı dağın her yerinde kaymak için rahatsız
edecek kadar sert olabilirler.
Kayak Ayakkabısı Çeşitleri
Temelde 3 çeşit kayak ayakkabısı vardır:
En yaygın olanı önden girişli ayakkabılardır. Geleneksel ayakkabılar ve
botlar gibi önden açılırlar fakat klipsleri vardır. Her seviyede kayakçı
için değişik stillerde yapılmışlardır. Orta ve ileri düzey kayakçıların
ayakkabıları genellikle bu çeşittir. Ortadan girişli ayakkabılar kolay giriş,
çıkış ve yürüme için hem ön hem de arkadan açılırlar. Arkadan girişli
ayakkabılar arkadan açılırlar, rahatlık ve kullanım kolaylığı için
tasarlanmışlardır. Kayak endüstrisi önden girişli ayakkabıların ayağa uyumu
ve rahatını geliştirdiği için arkadan girişli ayakkabılara eskisi kadar sık
rastlanmamaktadır.
Kayak Ayakkabısını Oluşturan Elemanlar
Kayak ayakkabısı dış ve iç ayakkabıdan oluşur. Birlikte çalışarak destek ve
yastık görevini yerine getirirler. Dış ayakkabı (kabuk): Kullanım amacına
göre sert plastik kabuk değişik düzeylerde destek sunar. Daha yumuşak
plastikler kolay bükülür ve daha hoş görülüdür, bunun yanında sert
plastikler daha katıdır fakat ayakkabılara daha fazla duyarlılık ve
hassasiyet verir. Ayakkabı ne kadar katı ve bükülmez ise kayağınızın iç
kenarına o kadar kuvvet aktarabilirsiniz. Yumuşak dış ayakkabılar kolayca
bükülebilirler fakat kayakçıyı düzgün duruş pozisyonunda tutabilecek kadar
sağlamdırlar. Temelde rahat ve hoşgörülü bir kayış için tasarlanmışlardır.
Orta sertlikteki dış ayakkabılar her tür arazi için tasarlanmıştır. Rahat ve
hoşgörülü, fakat yumuşak ayakkabılardan daha serttir. Yeni başlayanlar ve
bombe kayakçıları arasında popülerdir. Sert dış ayakkabılar yarış dış
ayakkabılarının performans avantajına sahiptir fakat biraz daha hoşgörülüdür.
Agresif ve orta düzey kayakçılar bu stili tercih ederler. Çok sert
ayakkabılar yarışçılar ve diğer çok ileri düzey kayakçılar için kenar tutuş
ve dönüş hassasiyetini en iyi şekilde sağlamak için tasarlanmıştır.
İç ayakkabı:
İç ayakkabı yumuşak köpükten yapılmıştır ve dış ayakkabıdan ayrılabilir.
Ayak ısısını ve nem dengesini ayarlamaya yardımcı olur. Kısa bir kullanımdan
sonra ayağa göre şekil alır.
Ayakkabı Numaraları
Çoğu kayak ayakkabısı "mondo" numalara sahiptir. Mondo, santimetre cinsinden
iç ayakkabının içinin uzunluğudur.
Mondo'nun Avrupa Numaralara Dönüşüm Tablosu
Mondo 21,4 22,4 22,9 23,8 24,9 25,7 26,6 27,6 28,3 29,3 30,1
Avrupa 34 35,3 36,75 38 39,25 40,5 42 43,25 44,6 46 47,25
Kayak Bağlaması (Alp Disiplini) Nasıl Seçilir?
İşlevi
Kayak bağlamalarının temel işlevi; 1. Kayaklarınızın ayağınızda güvenli bir
biçimde kalmasını sağlamak, 2. Düşme anında kayakları serbest bırakarak
sakatlanmanızı önlemeye yardımcı olmaktır. Bunun yanında bağlamalar
titreşimleri ve şokları bastırarak yorgunluğu azaltır ve düşme sonrası
kayakların uzaklaşmasını önler.
Parça ve aksesuarları
Bağlamalar ayakkabının burnunu tutan ön bağlama ve topuğunu tutan arka
bağlama olmak üzere iki ana parçadan oluşur. Düşme anında oluşan kuvvetlerin
uygulandığı yere ve büyüklüğe göre ön bağlama yanlara doğru, arka bağlama
ise yukarı doğru ayakkabıyı serbest bırakacak şekilde tasarlanmıştır. Kayak
frenleri ayakkabıların altında bağlamalara iliştirilmiş çatallardır.
Ayakkabılar bağlamaların içindeyken çatallar kayakların kenarlarına teğet
kenarlara çekilir. Düşme durumunda olduğu gibi bağlama serbest bıraktığında
çatallar açılır ve karı tutar. Böylece kayakların uzaklaşmasını önler. Kayak
frenleri daha kolay taşımak için kayak tabanlarını birbirlerine de kilitler.
Anti-sürtünme parçaları (veya AFD'ler), ayakkabının burununun hizasında
kayak üzerine monte edilmiş metal veya Teflon® desteklerdir. AFD ön
bağlamalar attığında ayakkabıların kolayca dışarı kaymasına imkan verir.
Yükselticiler ayakkabı altında kayağı sertleştirerek ve kaldıraç görevi
görerek daha iyi kenar açısı ve tepkisi sağlayan ve performans artıran
bağlama aksesuarıdır. Ayakkabıyı kar seviyesinden yükselttikleri için
dizlerin kara çok yaklaştığı keskin dönüşlerde ayakkabıların yanlarının kara
dokunmasını güçleştirerek potansiyel düşmeleri önlerler. Bazı bağlamaların
orijinal parçasıdır, ayrıca satıldığı da görülür.
Size Uygun Bağlama
Size uygun bağlamayı belirleyen en önemli faktörler kayak düzeyiniz ve
ağırlığınızdır. Kayak düzeyinizi aşağıdaki sınıflara göre
belirleyebilirsiniz: Yeni Başlayan (Tip I): Yeni başlayanlar, düşük eğimli
pistlerde yavaş kaymayı tercih edenler. Orta Düzey (Tip II): Temel kayak
yeteneklerine sahip, ileri düzey (siyah) pistler dışında bir çok arazi ve
kar koşullarında oldukça kontrollü olan ve tam kontrollü olma yolunda
gelişmekte kayakçılar. İleri düzey (Tip III): Buzlu, dik, bol kar, parçalı
ve benzeri her tür koşulda, ileri düzey (siyah) pistlerde, ve yüksek
hızlarda kontrollü kayabilen kayakçılar ve yarışçılar. Bağlamaların
ayakkabıyı serbest bırakmaları için gerekli olan kuvvetle doğru orantılı
olarak "DIN" ayar aralıkları bulunur. DIN ayarı ne kadar büyük ayarlanmışsa
bağlama ayakkabıyı o kadar güç serbest bırakacaktır. Kayak düzeyi
ilerledikçe ayarlanması gereken DIN değeri de büyür. Bağlamalar çeşidine
göre değişik DIN ayarı aralıklarına sahiptir (örneğin 1 ile 9 arası, 4 ile
24 arası gibi). Genellikle yüksek aralıklara sahip bağlamalar daha pahalıdır
ve daha fazla ek özelliklere sahiptir. DIN ayarlarını vücut ağırlığı da
etkiler. Ağır bir kayakçı düşme sırasında bağlamalarına daha fazla kuvvet
uygular ve daha yüksek DIN ayarına ihtiyacı vardır, hafif bir kayakçı için
ise düşük DIN ayarı gereklidir. Genel olarak DIN ayarları aşağıdaki gibidir:
Yeni başlayanlar - 3 ile 6 arası Orta düzey - 5 ile 9 arası İleri düzey - 6
ile 12 arası (yarışçılar 24'e kadar) DIN ayarının dikkatli yapılması gerekir.
Ayar, olması gerekenden düşük ayarlanırsa kayma sırasındaki sıradan bir
titreşim bağlamanızın kayağınızı serbest bırakmasına neden olabilir. Ayar,
olması gerekenden yüksekse düşme sırasında ayakkabınız kayağınızdan
ayrılmayarak sakatlanmanıza neden olabilir.
Kayak Batonu (Alp Disiplini) Nasıl Seçilir?
İşlevi
Batonlar dönüşlerde denge için ve tırmanışlarda destek için kullanılır.
Parçaları
Gövde: Genellikle aliminyumdan imal edilmiştir. Daha hafif, dayanıklı ve
pahalı materyellerden imal edilen çeşitler de bulunur. Gövdenin düştüğünüzde
kırılmaması veya şekil değiştirmemesi için sert ve biraz esnek olması,
kollarınızın yorulmaması için de hafif olması tercih edilir. Yeni
başlayanlar için boyu uygun herhangi bir baton yeterlidir. Daha tecrübeli
kayakçılar değişik ağırlık/dayanıklılık oranı daha iyi batonları
deneyebilirler.
Kayış: Değişik kayış çeşitleri denenmiş olsa da günümüzde halen en yaygın ve
tercih edilen kayışlar geleneksel bileğe geçirlilen naylon kayışlardır.
Kayış, batonun düşme veya elinizden kayma durumunda sizden uzaklaşmasını
önler.
Sepet: Batonun alt bölümünde bulunan ve gövdenin kar içerisine belirli bir
ölçüden fazla gömülmesini engellemek görevini gören parçadır. Derin kar
koşullarında daha büyük sepet, ezilmiş pistlerde ise daha küçük sepet tercih
edilir. Bazı batonların değişebilir sepetleri bulunur veya ek sepetler
ayrıca satın alınabilir.
Baton Boyu
Baton boyunu belirlemek için kayak ayakkabılarınızla ayakta durun ve
batonunuzu ters çevirip baş parmağınızın üstü sepete değecek şekilde sepetin
hemen altından tutun. Bu pozisyonda dirseğiniz 90 derecelik açı yapmalıdır.
Açı daha küçükse daha kısa bir baton alın, açı daha büyükse daha uzun bir
baton alın.
Alp disiplini kayak batonlarının boyu sabittir. Bunun yanında iç içe geçme
yoluyla boyu uzayan/kısalan bazı tur kayağı batonları da bulunur. Tur
kayakçıları bu batonların boyunu tırmanışlar için uzatırken kayışlar için
kısaltır.